-
Píosaí Ealaíne agus Míreanna Asluiteacha / Art work and outliers Foclóir pearsanta lámhscríofa, b'fhéidir go déanach san 18ú haois. Tugadh é do Ernest Reginald McClintock Dix in 1909 agus tugadh é do leabharlann CnaG ina dhiaidh sin; 4 phrionta feistithe le Elizabeth River: "Loading Cattle for the Galway Fair", "Hauling Turf from the Quay", "At the Celidhe", "Interval in the Celidhe".
*****
Handwritten personal dictionary possibly late 18th century. Gifted to Ernest Reginald McClintock Dix in 1909 and subsequently given to CnaG library; 4 mounted prints by Elizabeth River: "Loading Cattle for the Galway Fair", "Hauling Turf from the Quay", "At the Celidhe", "Interval in the Celidhe".
-
Bailiúchán Bertie Troy / Bertie Troy collection Bhronn nianna Bertie Troy an bailiúchán ar CnaG in 2018, i measc an ábhair sa tsraith seo tá comhfhreagras idir an tAthair Peadar [Ua Laoghaire] agus Eoin Mac Néill lena n-áirítear ceachtanna agus ceartúcháin Ghaeilge (1894-1899); litreacha a scríobh an tAthair Peadar, go príomha chuig “an tAthair Pádraig” ach freisin chuig an gCraobhín Aoibhínn [Dubhghlas de hÍde]; comhfhreagras chuig an Athair Peadar ó E O Gramhna [Eoghan Ó Gramhnaigh], Domhnall Mac Cáib, Patrick Stanton, Micheál P Ó hIceadha, Seosamh Laoide agus Ristéard Ó Foghludha ("Fiachra Eilgeach") (1894 - 1905); cóipeanna "'Séadna' MS suas le 18 agus é sin san áireamh" (trascríobh lámhscríofa ó lgh 112 - 242); cóip de “Séadna” Cuid 1 & 2 le go leor nodaireachta [a bhí ag dalta?] agus gearrthóga; aistí "Lámhscríbhinn le P de Barra", "Aiste Iarsmaí an Chogaidh Mhóir, Lá Bealtaine 1925" "An Tairbhthe don teangan ..."; comhfhreagras 1929-1940 chuig an Athair Urramaich Pádraig de Barra ó Thadhg Ó Néill, Anna Nic Iain agus Seán Ó Críomhtháin (Oileáin Bhlascaod); an chaint a tugadh ag an Oireachtas in 1900 agus atá scríofa amach de láimh (obair ranga b'fhéidir?); "Stáid an lucht Saothair, Aistriúchán ar litir an Phápa Léó XIII, Cormac Ó Cadhlaigh" (CÓC), clóscríofa le ceartúcháin lámhscríofa a shínigh CÓC 13/12/1925; Paimfléad Chonradh na Gaeilge le treoracha ar bhrainse a fhoirmiú (fótachóip); léacht chlóscríofa a thug Mary Hickey ag Ordú na Toirbhirte, Mainistir Fhear Maí 28/4/1966; fótachóip de “Ón mBlascaod”, Tomás Ó Criomhthain, an tOileánach 10/1934; fótachóip de nótaí ó dhráma ina bhfuil sagart; fótachóip de "Sraith Mheánaoiseach agus Nua-Ghaeilge na hÉireann Iml. iii Tromdámh Guaire 1931"; leabhar nótaí crua agus míreanna scaoilte eile a bhain le rang b’fhéidir, an ceann is deireanaí ó 1973; amhráin éagsúla lámhscríofa, dánta, iomainn n.d.
[Nóta an Chartlannaí: Bronnadh an bailiúchán seo ar CnaG ar an gcoinníoll go n-ainmneofaí é i ndiaidh Bertie Troy, sin is cúis le teideal na sraithe. Tháinig sé mar aonad san aistriú deiridh agus coinníodh le chéile é chun an socrú a bhí ann cheana a chothabháil]
*****
Donated to CnaG by Bertie Troy’s nephews in 2018, material in this series includes correspondence between An tAthair Peadar [Ua Laoghaire/ Fr Peter O’Leary] and Eoin MacNeill which included Irish language lessons and corrections (1894-1899); letters written by an Fr Peter, mainly to an “tAthair Pádraig” [Fr Patrick] but also An Craobhín Aoibhínn [Douglas Hyde]; correspondence to an Fr Peter from E O Gramhna [Eoghan Ó Gramhnaigh], Domhnall Mac Cáib, Patrick Stanton, Micheál P Ó hIceadha, Seosamh Laoide and Ristéard Ó Foghludha ("Fiachra Eilgeach") (1894 - 1905); "'Séadna' MS copied up to and including 18" (handwritten transcription from pg 112 - 242); copy of “Séadna” Pt 1 & 2 with lots of notation [owned by pupil?] and cuttings; essays "Manuscript by P de Barra", "Aiste Iarsmaí an Chogaidh Mhór, Lá Bealtaine 1925" "An Tairbhthe don teangan..."; correspondence 1929-1940 to Athair Urramaich Pádraig de Barra from Tadhg Ó Néill, Anna Nic Iain and Seán Ó Críomhtháin (Blasket Islands); handwritten speech given at 1900 Oireachtas n.d. possibly class work?; "Stáid an lucht Saothair, Aistriú ar liti an Phapa Léó XIII, Cormac Ó Cadhlaigh"(CÓC), typed with handwritten corrections signed by CÓC 13/12/1925; Gaelic League pamphlet with instructions on forming a branch (photocopy); typed lecture given by Mary Hickey at Presentation Order Fermoy 28/4/1966; photocopy of "Ón mBlascaod", Tomás Ó Criomhthain an tOileánach 10/1934; photocopy of notes from play featuring priest; photocopy of "Mediaeval and Modern Irish Series Vol iii Tromdámh Guaire 1931"; hardback notebook n.d. and other loose items possibly from class, latest dated 1973; various handwritten songs, poems, hymns n.d.
[Archivist’s Note: This collection was donated to CnaG on condition it be named after the Troy brothers’ uncle Bertie, hence the series title. It came as a unit in the final transfer and has been kept together to maintain pre-existing arrangement]
-
Eagraíochtaí Deonacha / Voluntary Organisations Baineann an tsraith seo go príomha le húsáid na Gaeilge in eagraíochtaí deonacha agus iad ag plé go laethúil leis an bpobal i gcoitinne. Tá sé roinnte i dtrí fhoshraith: Forás Éireann (eagraíocht dheonach); Coimisiún na nEagraíochtaí Gaeilge Deonacha; agus TREO 2000, tuarascáil a choimisiúnaigh Micheál D. Ó hUiginn (TD) in 1997 chun ról na Gaeilge in Eagraíochtaí Deonacha a scrúdú. Is éard atá ann go príomha comhfhreagras agus tuarascálacha.
*****
This series relates primarily to the use of Irish in voluntary organisations in their everyday dealings with the general public. It is further divided into three subseries: Forás Éireann (a voluntary organisation); Voluntary Irish Language Organisations Commission; and TREO 2000, a report commissioned by Michael D Higgins (TD) in 1997 to examine the role of Irish in Voluntary Organisations. It mainly consists of correspondence and reports.
-
Cuideachtaí Príobháideacha lena n-áirítear Comhlachtaí Státurraithe Príobháidithe / Private Companies including Privatised State-Sponsored Bodies Baineann an tsraith seo go príomha le cumarsáid idir CnaG agus cuideachtaí agus comhlachtaí príobháideacha éagsúla maidir leis an úsáid a bhaineann siad as an nGaeilge i gcaidreamh laethúil leis an bpobal i gcoitinne agus i bhfógráin á gcur féin chun cinn. Déantar é a fhoroinnt tuilleadh i gcás cuideachtaí agus is comhfhreagras agus samplaí is mó atá ann.
*****
This series relates primarily to communication between CnaG and various private companies and bodies on the subject of their use of Irish in everyday dealings with the general public and in advertisements promoting themselves. It is further subdivided by companies and consists primarily of correspondence and samples.
-
Rialtais Áitiúil agus Pleanáil / Local Government and Planning Baineann an tsraith seo go príomha le cumarsáid idir CnaG agus údaráis áitiúla éagsúla maidir le húsáid na Gaeilge i gcaidreamh laethúil leis an bpobal i gcoitinne agus le húsáid na Gaeilge i logainmneacha agus i bpleanáil agus déantar é a roinnt ina dhá fhoshraith eile. Sa chéad fhoshraith, Comhairlí Contae agus Comhairlí Ceantair Uirbeacha, tá comhfhreagras den chuid is mó agus sa dara foshraith, Pleanáil, tá comhfhreagras agus gearrthóga araon.
*****
This series relates primarily to communication between CnaG and various local authorities on the subject of their use of Irish in everyday dealings with the general public and the use of Irish in place names and planning and is further divided into two subseries. The first, County Councils and Urban District Councils, consists mainly of correspondence and the second, Planning, consists of both correspondence and cuttings.
-
Gníomhaireachtaí Rialtais, Comhlachtaí Stáit agus Comhlachtaí Leathstáit / Government Agencies, State Bodies and Semi-State Bodies Baineann an tsraith seo go príomha le cumarsáid idir CnaG agus gníomhaireachtaí Rialtais éagsúla agus comhlachtaí leathstáit ar an úsáid a bhaineann siad as an nGaeilge i gcaidreamh laethúil leis an bpobal i gcoitinne. Baineann sé freisin le maoiniú don Ghaeilge, go háirithe maidir le roinnt gníomhaireachtaí Rialtais mar atá an Chomhairle Ealaíon; Bord na Gaeilge agus Foras na Gaeilge agus ceadúnais d'imeachtaí éagsúla trí chomhfhreagras leis an nGarda Síochána (Seirbhís Náisiúnta Póilíneachta Phoblacht na hÉireann). Cuimsíonn an tsraith tuairiscí, comhfhreagras, bróisiúir, agus i gcás an chomhlachta stáit “An Post”, stampaí.
*****
This series relates primarily to communication between Conradh na Gaeilge and various Government agencies and semi-state bodies on the subject of their use of Irish in everyday dealings with the general public. It also relates to funding for the Irish language, in particular in relation to several Government agencies such as The Arts Council; Bord na Gaeilge [Irish language board] and Foras na Gaeilge and to permits for various events through correspondence with An Garda Síochána (Republic of Ireland’s National Police service). The series comprises of reports, correspondence, brochures, and in the case of state body “An Post”, stamps.
-
An tUachtarán, Tithe an Oireachtais agus Ranna Rialtais / The President, Houses of the Oireachtas and Government Departments Baineann an tsraith seo den chuid is mó le cumarsáid idir Conradh na Gaeilge agus Rialtas na hÉireann. Tá foranna inti ina bhfuil ábhar a bhaineann le: Oireachtas Éireann (G60/39/1); Ranna Rialtais (G60/39/2); Rialtas na hÉireann agus an Ghaeilge (G60/39/3); Oifig an Ombudsman (G60/39/4); foilseacháin Rialtais (G60/39/5 agus G60/39/6); gearrthóga a bhaineann le státseirbhís na hÉireann (G60/39/7) mar aon le comhfhreagras le hAirí éagsúla (G60/39/8).
Tá an fhoshraith Oireachtas Éireann roinnte arís ina dhá fho-fhoshraith: Uachtarán na hÉireann agus Tithe an Oireachtais (Dáil Éireann agus Seanad Éireann). Sa dara foshraith, déantar ranna Rialtais a liostú de réir teidil amhail na bliana 2020, nuair a bhí eagar á chur ar an mbailiúchán, agus áirítear leis na ranna sin ranna a comhchuimsíodh leo ó shin. Comhfhreagras, tuairiscí agus foilseacháin a bhfuil nótaí orthu atá sa tsraith seo den chuid is mó.
*****
This series relates primarily to communication between Conradh na Gaeilge and the Irish Government. Subdivisions include material relating to: The National Parliament (Oireachtas Éireann) (G60/39/1); Government Departments (G60/39/2); the Irish Government and the Irish language (G60/39/3); Office of the Ombudsman (G60/39/4); Government publications (G60/39/5 and G60/39/6); cuttings relating to the Irish Civil service (G60/39/7) and correspondence with various ministers (G60/39/8).
The National Parliament subseries is further subdivided into two sub-subseries: The President of Ireland and Houses of the Oireachtas (Dáil Éireann and Seanad Éireann, the Irish House of Representatives and Senate respectively). In the second subseries, Government departments are listed by title as of 2020, when the collection was being arranged, and include departments since subsumed by them. This series primarily comprises of correspondence, reports and publications with notations.
-
Páirtithe Polaitíochta, Toghcháin Inmheánacha agus Eorpacha srl. / Political Parties, Domestic and European Elections etc. Baineann an tsraith seo le páirtithe polaitiúla éagsúla in Éirinn agus a n-úsáid agus a bpolasaithe i leith na Gaeilge, forógraí toghcháin maidir leis an nGaeilge, agus Éire agus áit na Gaeilge san Eoraip. Cuimsíonn sé tuairiscí, comhfhreagras, gearrthóga, paimfléid, leabhráin agus bileoigíní.
*****
This series relates to various political parties in Ireland and their use of and polices towards Irish, election manifestos in relation to Irish, and Ireland and the Irish language’s place in Europe. It consists of reports, correspondence, cuttings, pamphlets, booklets and flyers.
-
Tuaisceart Éireann / Northern Ireland Baineann an tsraith seo le Tuaisceart Éireann, agus cuimsíonn sé tuairiscí, preaseisiúintí, comhfhreagras, bileoigíní agus gearrthóga agus tá sé roinnte ina dheich bhfoshraith lena n-áirítear: Comhairle Ealaíon Thuaisceart Éireann; an Fóram um Shíocháin agus Athmhuintearas agus Fóram Nua-Éireann; Comhoibriú Thuaidh; Oideachas na Gaeilge sa Tuaisceart; Cearta Príosúnach; Cearta Teanga; Caidrimh Angla-Éireannacha, Páirtithe Polaitiúla agus Comhaontú Aoine an Chéasta (GFA); Aontú na hÉireann agus an Coiste um Chearta Sibhialta. Clúdaíonn an dá fhoshraith dheiridh comhfhreagras agus bailiúchán suntasach de ghearrthóga nuachtáin.
Féach G60/29/15 maidir le hábhar gaolmhar ar chearta príosúnach.
*****
This series relates to Northern Ireland, comprises of reports, press releases, correspondence, flyers and cuttings and is subdivided into ten subseries including: Arts Council Northern Ireland; Forum for Peace and Reconciliation and New Ireland Forum; Co-operation North; Irish Education in the North; Prisoners’ Rights; Language Rights; Anglo Irish relations, Political Parties and the Good Friday Agreement (GFA); Irish Unity and Civil Rights Committee. The final two subseries cover correspondence and a substantial collection of newspaper cuttings.
See G60/29/15 for related material on prisoners’ rights.
-
Na Meáin / Media Baineann an tsraith seo le húsáid na Gaeilge agus le rochtain ar an nGaeilge sa chraoltóireacht lena n-áirítear bunú na stáisiún raidió agus teilifíse Gaeilge, Raidió na Gaeltachta agus TnaG/TG4 faoi seach, comhfhreagras le RTÉ, Raidió Éireann agus eile maidir le cláir Ghaeilge, agus comhfhreagras le coimisiúin éagsúla (an Coimisiún um Theilifíse; an Coimisiún um Ghearáin Chraolacháin; BCI [Coimisiún Craolacháin na hÉireann] agus BAI [Údarás Craolacháin na hÉireann]). Cuimsíonn sé tuairiscí, ailt, comhfhreagras, bileoigíní agus gearrthóga.
Féach G60/29 le haghaidh ábhar gaolmhar ar na feachtais a bhaineann le Craolachán agus na Meáin, an Bille Craolacháin agus feachtas an Cheadúnais Teilifíse.
*****
This series relates to the use of and access to Irish language in broadcasting including the setting up of Irish language radio and television stations Raidió na Gaeltachta and TnaG/TG4 respectively, correspondence with RTÉ, Raidió Éireann and others in relation to Irish language programming, and correspondence with various commissions (Television Commission; Broadcasting Complaints Commission; BCI [Broadcasting Commission of Ireland] and BAI [Broadcasting Authority of Ireland]). It comprises reports, articles, correspondence, flyers and cuttings.
See G60/29 for related material on the Broadcasting and Media campaigns, the Broadcasting Bill and the Television Licence campaign.
-
Teangacha Idirnáisiúnta, Réigiúnacha agus Mionteangacha, agus Eagraíochtaí Teanga / International, Regional and Minority Languages and Language Organisations Sa tsraith seo tá taighde a rinne nó a bhailigh Conradh na Gaeilge maidir leis an gcaoi a gcaitear le teangacha agus le pobail teanga éagsúla, go háirithe mionteangacha agus an dearcadh ina leith. Cuimsíonn sé ailt, tuairiscí, comhfhreagras, bileoigíní agus gearrthóga ó eagraíochtaí teanga cosúil leis an mBiúró Eorpach do Theangacha Neamhfhorleathana [EBUL]; Institiúid Teangeolaíochta na hÉireann; Lingua; Institut dialect; an Comunn Gaidhealach agus an Ghluaiseacht Saoirse Teanga (LFM).
*****
This series comprises of research carried out or gathered by Conradh na Gaeilge in relation to the treatment and perception of various languages and language communities, in particular minority languages. It includes articles, reports, correspondence, flyers and cuttings from language organisations such as European Bureau for Lesser Used Languages [EBUL]; Linguistics Institute of Ireland; Lingua; Institut dialect; An Comunn Gaidhealach and the Language Freedom Movement (LFM).
-
Eagraíochtaí Gaeilge / Irish Language Organisations Is éard atá sa tsraith seo ábhar a bhaineann le heagraíochtaí éagsúla Gaeilge agus tá sé roinnte de réir eagraíochta. Ar na foshraitheanna tá Comhairle na Gaeilge; Comhdháil Náisiúnta na Gaeilge; Gael Linn; Gael Taca; Glór na nGael; agus Fiontar. I measc an ábhair tá tuairiscí; miontuairiscí; comhfhreagras agus bileoigíní.
*****
This series consists of material relating to various Irish language organisations and is subdivided according to organisation. Subseries include Comhairle na Gaeilge; Comhdháil Náisiúnta na Gaeilge;; Gael Linn; Gael Taca; Glór na nGael; and Fiontar. Material includes reports; minutes; correspondence and flyers.
-
Coimisiúin na Gaeilge / Irish Language Commissions Dhá fhoshraitheanna atá sa tsraith seo: an Coimisiún um Athbheochan na Gaeilge agus Coimisiún na Gaeilge. I measc an ábhair tá tuairiscí, suirbhéanna, preasráitis, comhfhreagras, grianghraif agus gearrthóga.
*****
This series consists of two subseries: the Commission on the Restoration of the Irish Language and the Irish Language Commission. Material includes reports, surveys, press releases, correspondence, photographs and cuttings.
-
An Ghaeltacht / The Gaeltacht Baineann an tsraith seo le réigiúin in Éirinn ina labhraítear Gaeilge den chuid is mó ar a dtugtar an Ghaeltacht agus a bpobail agus áirítear inti ábhair a bhaineann le polasaithe CnaG agus eile; an Coimisiún Gaeltachta; Údarás na Gaeltachta (gníomhaireacht stáit); Muintir na Gaeltachta (eagraíocht); agus “tionól” (cruinnithe bliantúla). Cuimsíonn na comhaid tuairiscí; suirbhéanna; miontuairiscí; comhfhreagras; gearrthóga; grianghraif agus preasráitis.
*****
This series relates to the predominantly Irish-language-speaking regions in Ireland known as The Gaeltacht and their communities and includes material relating to policies of CnaG and others; the Gaeltacht commission; Údarás na Gaeltachta (state agency); Muintir na Gaeltachta (organisation); and “tionól” (annual gatherings). Files consist of reports; surveys; minutes; correspondence; cuttings; photographs and press releases.
-
Oiliúint agus Fostaíocht / Training and Employment Baineann an tsraith seo le hoiliúint agus fostaíocht i gcomhthéacs na Gaeilge. Roinntear ina dá fhoshraith í, is é sin oiliúint agus fostaíocht faoi seach. Roinntear an chéad fhoshraith arís chun na míreanna seo a leanas a chuimsiú: ábhar a bhaineann le cúrsaí teanga; scoileanna samhraidh; daonscoileanna, cúrsaí do threoraithe; áiseanna don fhoghlaim agus don teagasc mar aon leis an gComhairle Oiliúna (AnCO). Tá fo-ranna eile sa dara foshraith faoina gcuimsítear FÁS (An Foras Áiseanna Saothair); an Ghníomhaireacht um Chomhionannas Fostaíochta; agus fostaíocht do lucht na Gaeilge. Áirítear leis an ábhar tuairiscí, comhfhreagras, bileoigíní agus gearrthóga.
*****
This series relates to training and employment from the perspective of the Irish language. It is divided into two subseries; training and employment respectively. The first subseries is further divided to include material relating to language courses; Summer schools; folk-schools; courses for guides; aids for learning and teaching and The Training Council (AnCO). The second subseries includes further subdivisions covering FÁS [Training and Employment Authority]; Employment Equality Agency; and Irish language jobs. Material includes reports, correspondence, flyers and cuttings.
-
Oideachas / Education Baineann an tsraith seo le hoideachas in Éirinn agus cuimsítear léi raon leathan topaicí, a n-áirítear leo na cinn seo a leanas: polasaithe oideachais; curaclaim éagsúla; an Bille Oideachais; Ceardchumainn na Múinteoirí, Eagraíochtaí na Múinteoirí agus Oiliúint Múinteoirí; oideachas sna scoileanna ón réamhscoil go dtí an tríú leibhéal; oideachas aosach; Gaelscoileanna agus coláistí Gaeilge. I measc na n-ábhar tá tuairiscí, aighneachtaí a rinne CnaG leis an Roinn Oideachais; preasráitis, gearrthóga preasa agus comhfhreagras.
*****
This series relates to education in Ireland and covers an extensive range of topics including education policies; various curricula; The Education Bill; Teachers’ Unions, Teachers’ Organisations and Teacher Training; education in schools from pre-school to third level; adult education; Irish-Medium Schools and Colleges. Material includes reports; submissions by CnaG to the Department of Education; press releases; press cuttings and correspondence.
-
Feachtais / Campaigns Baineann an tsraith seo le feachtais éagsúla Chonradh na Gaeilge (CnaG). I measc na bhfeachtas sin, áiríodh na cinn seo a leanas: an Feachtas Cearta [sibhialta/teanga]; an Feachtas chun teanga oifigiúil a dhéanamh den Ghaeilge san Eoraip; an Feachtas Oideachais; an Feachtas um Cheannach Earraí Éireannacha; Feachtas Chearta na bPríosúnach; an Feachtas na Meán Cumarsáide/Craoltóireachta; Feachtas an Cheadúnais Teilifíse; an Feachtas Earcaíochta agus an Feachtas Bailiú Airgid. Baineann an tsraith chomh maith le roinnt cásanna dlí a d’eascair as na feachtais sin, nó a bhí ina n-údar dóibh. Anuas air sin, baineann cuid den ábhar le feachtais a raibh spéis ag CnaG iontu ach nach í an eagraíocht a bhí ina mbun, cosúil le Feachtas na hÉireann um Dhí-Armáil Núicléach, Gluaiseacht Frith-Apartheid na hÉireann agus Gluaiseacht Idirnáisiúnta na hÉireann um Shíocháin. Comhfhreagras, gearrthóga agus preasráitis is mó atá i gceist leis an ábhar.
*****
This series relates to the various Conradh na Gaeilge (CnaG) campaigns including the [civil/language] Rights campaign; campaign to make Irish an official language in Europe; Education campaign; Buy Irish campaign; Prisoners' Rights campaign; Media / Broadcasting Campaign; TV Licence Campaign; Recruiting Campaign and Fundraising Campaign. It also relates to several law cases that arose from or led to these campaigns. In addition, material also relates to non CnaG campaigns of interest to the organisation such as the Irish Campaign for Nuclear Disarmament, the Irish Anti-Apartheid Movement and the Irish International Peace Movement. Material consists primarily of correspondence, cuttings and press releases.
-
Óráidí, Leachtaí, Seiminéair / Addresses, Lectures, Seminars Aithisc, léachtaí agus seimineáir (gan óráidí Ard-Fheise ná Oireachtais san áireamh) atá i gceist leis an tsraith seo, dréachtaí san áireamh. Cuimsíonn dhá fhoshraith na léachtaí ó shraith léachtaí na Mílaoise agus an Dúchais, faoi seach. Tá an tríú foshraith ann a bhfuil an lipéad ‘Nollaig Ó Gadhra’ uirthi, agus is é atá i gceist léi sin ná comhad páipéar den teideal céanna, agus áirítear leis sin dréacht-óráidí agus comhfhreagras Uí Ghadhra, ar iar-uachtarán Chonradh na Gaeilge é.
*****
This series comprises of addresses, lectures and seminars (excluding Ard-Fheis or Oireachtas speeches), including drafts. Two subseries cover the lectures from the Millenium lecture series and the Dúchas lecture series respectively. A third subseries labelled “Nollaig Ó Gadhra” consists of a file of papers of the same title which include draft speeches and correspondence of former Conradh na Gaeilge president Ó Gadhra.
-
Taighde - Gearrtháin / Research – Cuttings Gearrthóga atá sa tsraith seo a bhaineann le réimse leathan topaicí a raibh spéis ag Conradh na Gaeilge (CnaG) iontu, agus roinneadh ina bhfoshraitheanna de dheich mbliana í, ach amháin sa chás go bhfuil méid shuntasach i gceist san ábhar agus/nó go bhfuil an t-ábhar scaipthe thar thréimhse ama níos leithne. Is léir go ndearna CnaG seachfhoinsiú ag tréimhsí faoi leith ar an obair a bhain le tiomsú na ngearrthóg seo.
*****
This series comprises of cuttings relating to a vast array of topics of interest to Conradh na Gaeilge (CnaG) and is divided into subseries chronologically by decade, except where a subject is of significant size and/or straddles across a wider time range. It is evident that at various periods of CnaG’s history the job of compiling these cuttings was outsourced.
-
Taighde / Research Baineann an tsraith seo le taighde a rinne an eagraíocht mar chuid dá cuid oibre, nó taighde a thiomsaigh an eagraíocht, agus áirítear leis ailt a bhaineann le Conradh na Gaeilge agus lena stair; tuairiscí; suirbhéanna; foilseacháin agus tuarascálacha Rialtais; díospóireachtaí Dáil Éireann agus Seanad Éireann; míreanna a bhaineann le daoine a raibh spéis ag an gConradh iontu, iar-bhaill san áireamh; tráchtais agus páipéir thaighde mar aon le hábhar a bhaineann le daonáirimh éagsúla.
*****
This series relates to research carried out or gathered by the organisation in the course of its work and includes articles relating to Conradh na Gaeilge and its history; reports; surveys; Government Publications and reports; Dáil Éireann and Seanad Éireann Parliamentary Debates; items relating to people of interest including former members; theses and research papers and material relating to various censuses.
-
Páipéir Ghiolla Criost Uí Bhroin / Papers of Giolla Criost Ó Broin Baineann an tsraith seo le páipéir Ghiolla Chríost Uí Bhroin. Christopher a tugadh air nuair a rugadh é, ach thug sé an t-ainm Giolla Chríost air féin nuair a chuaigh sé isteach i gConradh na Gaeilge in 1893/94. Fuair sé post le CnaG in 1908 mar eagraí don Mhí, an Iarmhí, an Cabhán agus Longfort; bhí sé páirteach i gcomórtais amhránaíochta, damhsa agus drámaíochta an Oireachtais agus d’eagraigh sé go leor féilte agus ceolchoirmeacha. Bhí sé ina rúnaí ar Choiste Ceantair Bhaile Átha Cliath an Chonartha sna 1920í, ina mhúinteoir san Ard-Chraobh ó na 1920í go dtí na 1950í agus ina uachtarán ar an Oireachtas in 1958. Stóráladh a chuid páipéar i gcás leathair a raibh ceannlitreacha a ainm greanta air agus is é a bhí ann go príomha ná lámhscríbhinní agus scríbhinní clóscríofa, a n-áirítear leis roinnt dá chuid drámaí féin mar aon le nodaireacht cheoil.
*****
This series relates to the papers of Giolla Críost Ó Broin. Ó Broin, born Christopher, gave himself the name Giolla Críost, and was a member of CnaG from 1893/4. In 1908 he got a job with CnaG as an organiser for Meath, Westmeath, Cavan and Longford; he entered Oireachtas competitions in singing, dancing and drama and organised many outdoor festivals and concerts. He was secretary for the Dublin District council of Conradh in the 1920s, taught in the Ard Craobh from 1920s to 1950s, and became president of the Oireachtas in 1958. His papers were stored in a leather suitcase branded with his initials and consisted primarily of handwritten and typed scripts including some plays of his own along with music notation.
-
Nótaí Taighde Dhonncha Uí Shúilleabháin / Research Notes of Donncha Ó Súilleabháin Baineann an tsraith seo le hobair thaighde Dhonncha Uí Shúilleabháin, ar fear é a chaith blianta fada i gConradh na Gaeilge (CnaG) agus a bhí ina Ard-Rúnaí ar an eagraíocht in 1959 agus ina Uachtarán ar an Oireachtas an bhliain chéanna. Scríobh sé roinnt leabhar faoi CnaG, ina measc “Scéal an Oireachtais”, “Conradh na Gaeilge i Londain 1894-1917”, “Na Timirí i ré tosaigh an Chonartha” agus “Cath na Gaeilge sa Chóras Oideachais 1893-1911”. Tá go leor den taighde a rinne sé do na leabhair sin le fáil sa tsraith seo. Rinneadh foroinnt ar an tsraith seo bunaithe ar thopaicí a chuid taighde, agus ina measc tá luathstair Chonradh na Gaeilge; An Claidheamh Soluis [céad nuachtán CnaG]; an Ard-Fheis [comhdháil bhliantúil CnaG]; an tOireachtas; Drámaíocht; Oideachas; timirí agus teagascóirí taistil; [CnaG i] Londain; agus Pádraig Mac Piarais. Comhfhreagras agus gearrthóga is mó atá inti. Baineann foshraith eile leis an tréimhse ama a chaith sé mar Ard-Rúnaí agus is comhfhreagras atá i gceist leis sin.
Bailitheoir ephemera agus grianghraf a bhain le CnaG a bhí in Ó Súilleabháin chomh maith. D’úsáid sé iad ina chuid leabhar agus tá siad scaipthe anois fud fad an bhailiúcháin.
*****
This series relates to the research work of Donncha Ó Súilleabháin, a long serving member of Conradh na Gaeilge (CnaG) who became General Secretary of the organisation in 1959 and President of the Oireachtas the same year. He wrote several books on CnaG including “Scéal an Oireachtas”, “Conradh na Gaeilge i Londain 1894-1917”, “Na Timirí: Ré tosaigh an Chonartha” and “Cath na Gaeilge sa Chóras Oideachais 1893-1911” and much of his research for those books can be found in this series. This series is subdivided into topics of his research including early history of Conradh na Gaeilge; An Claidheamh Soluis [CnaG’s first newspaper]; Ard-Fheis [CnaG’s annual congress]; Oireachtas; Drama; Education; organisers and travelling teachers; [CnaG in] London; and Patrick Pearse and primarily consists of correspondence and cuttings. A final subseries relates to his time as General Secretary and consists of correspondence.
Ó Súilleabháin also actively gathered old CnaG ephemera and photographs for use in his books which have since been scattered across the collection.
-
Gnóthaí Reiligiúnacha / Religious Affairs Baineann an tsraith seo le gnóthaí reiligiúnacha. Áirítear leis an ábhar comhfhreagras a bhaineann le cuairt an Phápa ar Éirinn in 1979 agus an agóid a rinne CnaG ina coinne, mar aon le Gaeilge san Aifreann.
*****
This series relates to religious affairs. Material includes correspondence and cuttings relating to the 1979 Papal visit to Ireland and CnaG’s objection to it, along with Irish language in the Mass.
-
Pádraig Mac Piarais (An Piarsaigh) / Patrick Pearse Baineann an tsraith seo le Pádraig Mac Piarais, ball mór le rá de Chonradh na Gaeilge agus duine de shínitheoirí fhorógra 1916. Áirítear leis an ábhar nithe a bhaineann le fundúireacht an Phiarsaigh; gradam an Phiarsaigh; comóradh an Phiarsaigh; agus Scoil Éanna, arb iad an Piarsach agus Tomás Mac Donnchadha a bhunaigh í, agus ar mhúin an Piarsach inti.
*****
This series relates to prominent CnaG member and 1916 signatory Patrick Pearse. Material includes items relating to the Pearse foundation; Pearse award; Pearse commemoration and Scoil Éanna (St Enda’s School) which was founded by Pearse and Thomas MacDonagh, and where Pearse also taught.
-
Ábhar a bhaineann le Ceol, Amhrán agus Rince / Music, Song and Dance Material Baineann an tsraith seo le ceol, amhrán agus rince agus le Comhaltas Ceoltóirí Éireann (CCÉ) go háirithe. Áirítear leis an ábhar bileoga ceoil ginearálta; bileoga ceoil an Oireachtais; cláir; grianghraif; póstaeir; gearrthóga agus comhfhreagras. Áirítear leis na bileoga ceoil "Go Mairidh Ár nGaedhilg Slán", a scríobhadh agus a cumadh go sainiúil don chéad Oireachtas i mBaile Átha Cliath in 1897.
*****
This series relates to music, song and dance, in particular Comhaltas Ceoltóirí Éireann (CCÉ). Material includes general sheet music; Oireachtas sheet music; programmes; photographs; posters; cuttings and correspondence. Music sheets include "Go Mairidh Ár nGaedhilg Slán", specially written and composed for the first Oireachtas, Dublin 1897.